صفحه اصلی|اسلام|زبان و ادبيات فارسی|سوالات متداول|تماس با ما|پيوندها|نقشه سايت

معرفي كتاب «العلاقات الدولية في الاسلام (مقارنة بالقانون الدولي الحديث)»
روابط بین المللی در اسلام (مقایسه با حقوق بین الملل مدرن)

مؤلف: دكتر وهبة الزحيلي
انتشارات: آفاق معرفة متجددة

كتاب العلاقات الدولية في الاسلام (مقارنة بالقانون الدولي الحديث)، درباره نظام روابط بين‌الملل اسلامي در زمان جنگ و صلح است كه نويسنده در آن به مشروعيت جهاد اشاره مي‌نمايد و معتقد است كه اوج جهاد و مبارزه در اسلام، همان دعوت صحيح از طريق منطق و بيان واقعيت است.
وي در ادامه بيان مي‌دارد كه جنگ چگونه شروع مي‌شود و قواعد و اصول حاكم بر آن چيست؟ و چگونه به پايان مي‌رسد. دكتر زحيلي در اين كتاب با ذكر مطالبي جنبش ديپلماسي اسلامي از زمان پيامبر (ص) و نيز دولت‌هاي اموي و عباسي مطالبي را مطرح مي‌كند تا از اين طريق تصوير كاملي از روابط بين‌المللي را در اسلام بيان نمايد.
نويسنده اين كتاب در ادامه به توضيح معنا و مفهوم حاكميت در اسلام مي‌پردازد و شروط معاهدات و قطعنامه‌ها را بيان مي‌كند. وي معتقد است كه بدون شك در روابط ميان كشورها، گروه‌ها و حتي افراد بايد از كلام و سخني قاطع، رأي و تصميمي نافذ و قدرت و تسلط برخوردار بود تا بتوانيم در سرنوشت جهان تأثيرگذار باشيم؛ چرا كه در اين گونه روابط نشان دادن ضعف موجب شكست مي‌شود.

نويسنده اين كتاب قبل از بحث درباره روابط بين‌الملل اسلامي چند سؤال را مطرح مي‌نمايد كه عبارتند از:

  1. اصل در اسلام جنگ است يا صلح؟
  2. اگر اصل در اسلام برقراري صلح و آرامش است پس چرا دين اسلام به آمادگي افراد و ايجاد قدرت و توانايي در مسلمانان اهتمام نموده است. 
  3. قانون بين‌الملل انساني در اسلام كدام است و شريعت اسلام و آموزه‌هاي قرآني و سنت پيامبر (ص) چگونه به اين قانون مي‌نگرند؟

نويسنده اين كتاب در پاسخ به سؤالات مطرح شده مي‌گويد كه در عصر حاضر دو قدرت بزرگ به رهبري آمريكا و روسيه در جهان وجود دارد. اما در عصر حاضر صلح و آرامش جز در سايه نبردهاي نظامي و ابزار آلات مخرب و وسايل جنگي برقرار نمي‌شود. به همين دليل قرآن كريم نيز بر ضرورت تهيه و تأمين قدرت‌ مادي و معنوي مسلمانان براي مقابله با دشمنان تأكيد نموده است. ولي متأسفانه مسلمانان به خاطر تفرقه و اختلاف با يكديگر در بيان تفكرات و احكام ديني‌شان در ديدگاه جهانيان ضعيف هستند حتي جوانان مسلمان نيز نسبت به اين موضوعات بي‌تفاوت بوده و بيشتر شيفته پيشرفت غرب شده‌اند.
دكتر زحيلي در ادامه مي‌گويد: با وجود تمام اين مشكلات و نواقصي كه وجود دارد و نيز تصوراتي كه درباره دين اسلام هست، بشريت به شدت محتاج فراگيري هدايت آسماني از طريق دستورات و فرامين قرآن كريم و سنت پيامبر (ص) است تا از اين طريق به آرامش، سعادت و آسايش برسد.
وي در اين كتاب به اين امر اشاره مي‌نمايد كه: قرآن كريم مهمترين اصول برقراري روابط ميان افراد و گروه‌ها با عقايد و انديشه‌هاي مختلف را بيان نمود و سنت پيامبر (ص) نيز اين اصول را شرح و تفسير نموده است.
دكتر زحيلي در ادامه به بيان اصول حاكم بر روابط بين‌الملل از ديدگاه اسلام پرداخته و آن‌ها را با احكام و قوانين بين‌المللي جديد مقايسه نموده است. وي در اين راستا به برخي از قردادهاي اسلامي اشاره نموده و آنها را از ديدگاه فقهي مورد بحث و بررسي قرار داده است. و در اين خصوص اسلام را به عنوان ديني سياسي معرفي نموده و جوامع سياسي را در عصرهاي گذشته و عصر اسلام و نيز عصر جديد مقايسه نموده است.
كتاب « العلاقات الدولية في الاسلام (مقارنة بالقانون الدولي الحديث)»، مشتمل بر 2 بخش و نه مبحث به شرح ذيل مي‌باشد.

بحش اول: سازمان‌دهي روابط بين‌المللي در زمان جنگ
بحث اول: انگيره جنگ در اسلام
1. دفع شر دشمنان از مسلمانان و خانواده‌ه‌اي ايشان
2. دفاع از آزادي عقيده و گسترش دعوت اسلام و جلوگيري از ايجاد فتنه در دين
3. جنگ در دفاع از مظلوم
بحث دوم: مشروعيت جنگ
بحث سوم: شروع جنگ
1. آغاز جنگ بدون هشدار دادن
2. اعلام جنگ و عدم پذيرش عهد نامه
3. اعلام جنگ و ابلاغ دعوت اسلامي
بحث چهارم: اصول و قواعد جنگي
1. ابزار فيزيكي جنگ
2. محاصره و تخريب
3. ابزارهاي خدعه و نيرنگ در جنگ
4. وظايف مبارزان
بحث پنجم: پايان جنگ با:
1. پذيرش اسلام توسط دشمن
2. برقراري آتش‌بس
3. پيروزي
4. ترك جنگ يا عقب‌نشيني گروهي ارتش
5. از طريق إعمال شيوه‌هاي مسالمت‌آميز

بخش دوم: سازمان‌دهي روابط بين‌المللي در زمان صلح
بحث اول: اصل در روابط خارجي اسلام: صلح نه جنگ
1. متون قرآني
2. احديث نبوي
3. جنگ‌هاي اسلامي
4. ديدگاه‌ فقها
بحث دوم: تقسيم جهان به دو يا سه قطب
بحث سوم: حاكميت در اسلام
معناي حاكميت در اصطلاح قانوني
نشانه‌هاي حاكميت در انديشه اسلامي
هدف از فتوحات اسلامي
بحث چهارم: معاهدات در اسلام
تعريف معاهده
شروط معاهده
قانونی بودن معاهدات
وفاي به عهد و پيمان‌ها
انواع و اهداف معاهده
انتصاب سفراء در اسلام
نمایندگی سیاسی در اسلام
تاثیر جنگ در ايجاد اختلال روابط دیپلماتیک
صلح حديبيه
صلح نجران
معاهدات زمان خلفا
معاهدات در عصر دولت‌هاي اموي و عباسي
مدل های دیگري از معاهدات
اصل بی طرفی
پايان زمان معاهدات

نويسنده در پايان نتيجه مي‌گيرد كه روابط بين‌المللي كه ميان مسلمانان و افراد ديگر در گذشته برقرار بوده با اصول روابط بين‌المللي و قوانين حاكم بر آن در عصر جديد تفاوتي ندارد و در واقع ماهيت روابط بين‌المللي جديد همان است كه در گذشته بوده و فقط در شكل و ظاهر با يكديگر تفاوت دارند.
بنابراين اين كتاب در تبيين موضوع قانون بين‌‌المللي انساني و بشردوستانه و تقدم آن در اسلام، سهم بسزايي دارد.


تهيه كننده: حسيني ميرصفي
2/4/92

 

 

Copyright © 2009 I.C.R.O. All rights reserved. رايزني فرهنگي ج .ا.ا - قزاقستان