صفحه اصلی|اسلام|زبان و ادبيات فارسی|سوالات متداول|تماس با ما|پيوندها|نقشه سايت

پيشينه روابط فرهنگی

روابط فرهنگی دو ملت ایران و قزاقستان ریشه های تاریخی بعید و عمیقی دارد. خواجه احمد یسوی و فارابی دو شخصیت بزرگ تاریخی مورد توجه هر دوملت می باشند. خواجه احمد یسوی از جمله شاگردان بزرگ مکتب خواجگان است که بنیانگذار آن خواجه ابو یوسف همدانی در سمرقند بود. همچنین فارابی در کتب الحروف به بررسی مقایسه ای زبانهای فارسی، عربی و یونانی می پردازد. آبای شاعر و مصلح بزرگ قزاقستان به حافظ و ادب فارسی عشق وافری داشته است. امروز در مقبره خواجه احمد یسوی آثار معماری ایرانی به چشم می خورد. مهمتر از همه وجود بیش از دو هزار لغت فارسی در زبان قزاقی است که خود نشانه روابط ریشه دار فرهنگی دو ملت است. بر اساس همین روابط بوده است که امروز کرسی های زبان فارسی در کشور دوست قزاقستان گسترش یافته است. اولین کرسی زبان فارسی در سال 1368 در دانشکده خاورشناسی دانشگاه ملی قزاقستان (فارابی) تأسیس شد. امروز تعداد فارسی آموزان قزاق در دانشگاها و مدارس به دو هزار نفر می رسد.


ازدیدگاه باستانشناسی، منطقه قزاقستان در سده های متمادی زیستگاه قوم صاحب نام سکا یا سیت بوده است که قبایل کوچنده ایرانی ازاجزاء متشکل آن به حساب میآید.

بیا ورود سغدیان به منطقه ماوراءالنهر تحول فرهنگی در نواحی قزاقستان و قرقیزستان کنونی پدید میآید. آثار یافت شده در منطقه پازیریک در آلتای شرقی که از مایه های هنر ایرانی حکایت می کند، نشان از این حقیقت دارد که فرهنگ ایرانی از عهد هخامنشیان منطقه قزاقستان کنونی را در نور دیده و به آن سوی آن در آلتای نیز راه یافته است. با آغاز دوره اسلامی، رابطه فرهنگ دوره ایران و سرزمین قزاقستان را باید در داد و ستد فرهنگی جستجو کرد. از زمان قدرت یافتن سامانیان در ماوراءالنهر و الحاق کردن نواحی اسپیجاب نزدیک چیمکنت جنوبی، طراز نزدیک جامبول به قلمرو حکومتی خود، شرایت فرهنگی در منطقه تغییر نمود و برای مدت نسبتا مدیدی روابط فرهنگی میان بخش مهمی از قزاقستان جنوبی با نواحی دارای فرهنگ ایرانی قطع شد ولی در عوض، مناطق الحاق شده از نظر فرهنگی به سوی همگنی با فرهنگ ایرانی ماوراءالنهر پیش رفت. اخطلات فرهنگ و مدنیت ایرانی و قزاقی در طول قرنهای متمادی و تاثیر هر یک بر دیگری را باید در ایجاد پل فرهنگی دانست که توسط قوم قرلق به عنوان پرنفوزترین قوم ترک در منطقه جنوب قزاقستان و سغدیان به عنوان ایرانیان بومی در ماوراءالنهر حادث شد. در دوره طولانی حاکمیت ازبکان بر ماوراءالنهر و اختلاف های مذهبی-سیاسی بین ازبکان و حکومت های ایرانی، برخلاف گذشته، سرزمین ماوراءالنهر را به مانعی بزرگ در مسیر ارتباط فرهنگی ایران و قزاقستان تبدیل کرد. با شکل گیری خانات قزاق و رقابت آنها با ازبکان که موجب بروز اختلاف های مرزی، و تاخت و تازهای طرفینی بوده است، زمینه مناسبی برای ایجاد رابطه دیپلماتیک میان ایران و خانات قزاق فراهم آمد که فرازهای از آن در تاریخ نادرشاه موجود است. این ارتباط در دوره پس از نادر نیز ادامه یافته و فرهیختگان قزاق درسده های اخیر، با فرهنگ و ادب ایرانی مأنوس گشته اند که آبای شاعر ملی قزاق در رأس آنها قرار دارد. با فروپاشی اتحاد شوروی و استقلال قزاستان، زمینه مساعد جهت تبادل فرهنگی بین دو کشور ایران و قزاقستان فراهم آمد و گامهایی هر چند محدود در این خصوص برداشته شده است. انتشار ترجمه فارسی از کتاب اندیشه ها و نیز سخن راه آبای به فارسی از این گونه اند. ما امروز در صدد تنظیم و تجدید روابط خود با کشورها و ملت هایی هستیم که از دیرین زمان با ما روابط تاریخی، سیاسی و دینی داشته اند.

دو کشور ایران و قزاقستان دارای علائق و مشترکات زیادی است که روابط و مناسبات دوجانبه عمدتأ متکی بر آنهاست، اگرچه در طول حکومت 70 ساله بالشویکها با این اصالت فرهنگی مبارزه شده است، اما پس از استقلال مشخص شد که بهترین محمل و مجرا برای تجدید روابط میان طرفین، این پیشینه مشترک است که هم اکنون نیز میتواند براحتی و بدون هیچگونه تحمیلی دو ملت را بسوی هم بکشاند.

پیشینه و فرهنگ دو ملت را میتوان از طریق دانشمندان و شعرا، مظاهر ملی، آداب و رسوم، زبان و ادبیات دو کشور برسی و ادراک نمود. بسیاری از دانشمندان و شعرای فارسی زبان از منطقه آسیای مرکزی برخاسته و از سوی دیگر شعرای این منطقه همچون مختوم قلی، علی شیرنوایی، صدرالدین عینی، آبای، موختار عویض اف بصراحت در اشعارشان خود را درس آموخته شعرای بزرگ ایرانی بیان می کنند.

حضور جمعیّتهائی از ایرانیان در نقاط مختلف قزاقستان و بالعکس جمعیّتهائی از قزاقها در ایران در حفظ پیوندهای تاریخی و فرهنگی میان دو ملت مؤثر بوده است.

جاده ابریشم در طی تاریخ حلقه اتصالی بوده است که در آن کاروانهائی که از جاده ابریشم میگذشته اند همراه کالای خود یک نوع فرهنگ و آداب و رسوم را نیز عرضه می کردند و یک نوع مبادله فرهنگی و تبادل اطلاعات علمی از این طریق صورت می گرفت. این حضور فرهنگی در ساختمانهای بجا مانده از دوران پیش در منطقه هویداست، حال و هوای مقبره خواجه احمد یسوی در شهر ترکستان درست همان حال و هوای مدرسه باغ اصفهان و یا سایر بناهای تاریخی در شهر ایران را دارد.

اصولأ نوعی پذ یرش مردمی میان دو کشور وجود دارد این استقبال به دلیل احساسی تعلّقی است که سر چشمه در مشترکات دارد این پیوند به قبل از ظهور اسلام و بلکه به قبل از ظهور مسیحیت برمی گردد.

زبان و ادبیات یکی دیگر از مشترکات فرهنگی دو ملت ایران و قزاقستان بشمار میرود، ادبیت هر ملت به منزله دریچه ای است که از وراء آن میتوان روح آن ملت را مشاهده کرد هر قدر ادبیات یک ملت غنی تر و پرمغزتر باشد آن ملت مقامش در بین اقوام و ملل شامخ تر و والاتر است. سرزمین ایران از قدیمی ترین ازمنه تاریخی تا کنون به واسطه جذابیت دینی و تاریخ طولانی و پرفراز و نشیب خود و همچنین بواسطه عقاید اخلاقی متین و گنجینه ادبی و هنری فوق العاده برای شعرا و نویسندگان و نقاشان ملل و اقوام دور و نزدیک بوده است.

Copyright © 2009 I.C.R.O. All rights reserved. رايزني فرهنگي ج .ا.ا - قزاقستان